موضوع هدفمند کردن یارانه‌ها از سابقه‌ای طولانی در قوانین کشور برخوردار است اما دولت‌های متوالی به علت ترس از تبعات آن، از اجرای این طرح که برای اصلاح اقتصاد کشور، اجتناب‌ناپذیر است، خودداری کردند.

 

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دولت، این در حالی است که دولت نهم با شجاعت اجرای این طرح را در پیش گرفت و هم‌اکنون دولت دهم منتظر تصویب لایحه هدفمند کردن یارانه‌ها در مجلس است تا اجرای آن را به منظور اصلاح ساختار اقتصادی کشور آغاز کند، امری که مورد اجماع صاحبنظران اقتصادی کشور است. در ادامه، دیدگاه عده‌ای از صاحبنظران، کارشناسان، مقامات دولتی و نمایندگان مجلس درباره ضرورت اجرای هدفمند کردن یارانه‌ها آمده است.

***
1. دکتر احمد مجتهد رئیس پژوهشکده پولی و مالی بانک مرکزی: سال‌هاست که سازمان‌های بین‌المللی یکی از نقاط ضعف اقتصاد ایران را پرداخت یارانه‌ها عنوان می‌کنند و متأسفانه تا پیش از این یک عزم جدی و سیاسی در میان مسئولان برای هدفمندسازی یارانه‌ها وجود نداشته است. در حال حاضر صنایع به علت استفاده از تکنولوژی قدیمی، بخش قابل توجهی از انرژی را هدر می‌دهند و تا زمانی که انرژی ارزان قیمت در اختیارشان است انگیزه‌ای برای تغییر و بهبود سطح تکنولوژی ندارند. افزایش تورم چند درصدی برای اقتصاد کشور به دنبال اجرای طرح تحول، امری قابل قبول است و به طور مسلم اجرای این طرح افزایش تورم را به دنبال خواهد داشت اما با توجه به اینکه ایران در سال‌های اخیر هم نرخ تورمی بیش از 20 درصد را تجربه کرده است نباید به نگرانی خاصی از این بابت داشت.


2. یحیی آل اسحاق، رئیس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن تهران: در حال حاضر 27 درصد از تولید ناخالص ما از بخش یارانه‌هاست و تولید برای ادامه بقای خود به یارانه وابسته است. اما برای دستیابی به اهداف اقتصاد سالم لازم است به سوی موفقیتی شفاف و غیریارانه‌ای حرکت کنیم که همان هدفمند کردن یارانه‌ها است.

3. محمدحسین فرهنگی، عضو کمیسیون ویژه مجلس: توجه داشته باشیم که از حدود دو دهه پیش در قوانین کشور به صراحت به موضوع هدفمند کردن یارانه‌ها تأکید شده است. در قانون برنامه سوم در دو ماده بر تکلیف دولت برای هدفمندسازی یارانه‌ها حکم شد و در برنامه چهارم نیز ضمن تنفیذ این مواد، موارد دیگری بر تکلیف دولت اضافه شد اما تاکنون اجرایی نشده است. از سوی دیگر، امروزه تنها کشورهایی به شکوفایی اقتصادی دست یافته‌اند که توانسته‌اند قیمت حامل‌های انرژی و نظایر آن را اصلاح کنند و به یک رقم منطقی دست یابند.

4. حمیدرضا حاجی‌بابایی،عضو هیئت رئیسه مجلس: از هدفمند کردن یارانه‌ها گریزی نیست و باید به دنبال آن برویم. اما فراتر از قوانین مصوب، به اعتقاد من اجرای سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی و هدفمند کردن یارانه‌ها نیاز به اعتقاد راسخ و آماده‌کردن فضای عمومی کشور دارد.

5. احمد ناطقی نوری، نماینده مجلس: کشور 70 میلیون نفری ایران به اندازه جمعیت یک میلیارد و سیصد میلیون نفری چین انرژی مصرف می‌کند و در واقع هدر می‌دهد.

6. دکتر مسعود میرکاظمی، وزیر نفت: 60 درصد یارانه‌های سوخت در بخش‌ها و شرکت‌های تولیدی هدر می‌رود و با اجرای طرح هدفمند کردن یارانه‌ها حداقل این مقدار از اسراف و هدر رفتن، کاهش می‌یابد.

7. رضا عبداللهی، رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس: الگوهای اصلاح مصرف و طرح احول اقتصادی دارای مشترکاتی هستند و نمی‌توان آنها را دو الگوی مجزا از یکدیگر دانست و عمده ارتباط این دو الگو در آن است که به دنبال استفاده بهینه از منابع هستند، به گونه‌ای که طرح تحول اقتصادی، بخشی از اصلاح الگوی مصرف است. هر دوی این الگوها نیازمند تحولی بزرگ و مهندسی جدید در زمینه‌های اقتصادی، فرهنگی، سیاسی، علمی و فنی است. از این رو تحقق آنها به راحتی و در زمان کوتاه یکساله امکان‌پذیر نخواهد بود و برنامه‌ای بلندمدت به شمار می‌رود.

8. سیدکاظم دلخوش، مخبر کمیسیون ویژه طرح تحول اقتصادی مجلس: آنچه که مقام معظم رهبری به عنوان اصلاح الگوی مصرف در جامعه اعلام کردند، درکشور اتفاق می‌افتد و ما بیشتر از نیاز خود مصرف می‌کنیم. فرمایشات مقام معظم رهبری در بحث اصلاح الگوی مصرف باید توسط مسئولان نظام و مردم پیاده شود. اجرای هدفمند کردن یارانه‌ها از راه‌های اصلاح الگوی مصرف است و با توجه به پیام مقام معظم رهبری مبنی بر اصلاح الگوی مصرف، طرح هدفمند کردن یارانه‌ها باید هر چه سریع‌تر مورد بررسی قرار گیرد.

9. داوود دانش جعفری، وزیر سابق اقتصاد: هدف اصلی از طرح هدفمند کردن یارانه‌ها اصلاح قیمت‌های نسبی و فراهم آوردن زیرساخت‌ها برای تقویت بخش خصوصی است. هدف فرعی از طرح هدفمند کردن یارانه‌ها هم اصلاح نظام عادلانه توزیع کنونی یارانه‌هاست به طوری که مصرف حامل‌های انرژی در ایران به علت تخصیص یارانه‌ها از استاندارد دنیا بالاتر است ولی میزان مصرف بقیه کالاها در کشور از متوسط دنیا کمتر است.

10. دکتر جمشید پژویان، رئیس شورای رقابت: چگونگی اجرای طرح تحول اقتصادی خیلی مهم است ولی از نظر تبیین و چارچوب نظری، طرح تحول اقتصادی، سیاستی بسیار مثبت و کارگشا در اقتصاد است. حتی یک روز تأخیر در اجرای طرح مشکل را جدی‌تر می‌کند و اجرای طرح تحول اقتصادی به عنوان یک بسته کامل و همراه با محورهای هفت‌گانه، باعث رشد کارآیی اقتصاد کشور خواهد شد.

11. محمد کرمی‌راد، نماینده مردم کرمانشاه در مجلس شورای اسلامی: اجرایی شدن طرح هدفمند کردن یارانه‌ها به عدالت بسیار نزدیک‌تر است، من با اساس طرح هدفمند کردن یارانه‌ها موافق بوده و هستم، چرا که اجرای این طرح یکی از الزامات حتمی و قطعی برای کشور است و این طرح به عدالت بسیار نزدیک‌تر است، اما همچنان همان دغدغه‌های ناشی از افزایش تورم نیز وجود دارد.

12. حسین نجابت، نماینده مردم تهران در مجلس: حذف یارانه‌ها در دستور کار دولت نیست، بلکه دولت به دنبال بهینه‌ کردن یارانه‌هاست و این تفاوت مهمی با حذف یارانه‌ها دارد. در کالاهایی که سهم تأثیر یارانه آن در زندگی خانواده زیاد نیست، سیاست این است که یارانه حذف شود و این چیزی است که باید باشد، چرا که سهم و تأثیر آن زیاد نیست.

13. محمدرضا تابش، نماینده اردکان در مجلس: لایحه هدفمند کردن یارانه‌ها تصمیم مهمی بود که دولت گرفت و کمیسیون ویژه نیز زمان زیادی در این باره صرف کرد، در این باره بحث کارشناسی و تعامل زیادی با مسئولان دولتی داشته‌ایم و ماحصل این تصمیم‌ها آن شد که سیاست‌هایی اتخاذ شود تا اثر افزایش قیمت حامل‌های انرژی برای دهک‌های محروم جامه نسبت به سال گذشته به حداقل ممکن برسد و این ترتیب که در صورت افزایش قیمت‌ها، این امر به شکل پلکانی صورت خواهد پذیرفت تا طبقات پایین جامعه متضرر نشوند.

14. غلامرضا مصباحی مقدم، رئیس کمیسیون ویژه طرح تحول اقتصادی مجلس: هدفمند کردن یارانه‌ها بعد از 3 تا 5 سال به کاهش تورم منجر می‌شود و کاهش اتکا به نفت در بودجه و بهینه شدن مصرف انرژی از نکات مثبت این لایحه است.

15. مسعود موحدی، معاون وزیر بازرگانی: در صورت اجرای طرح هدفمند کردن یارانه‌ها و پرداخت نقدی آن، اگر بنیادهای تومر و نهادهای تورم‌ساز به نحو مناسبی مدیریت شوند می‌توان نرخ تورم را حتی یک رقمی کرد. با اجرای این طرح، اگر یک سری قیمت‌های پایه تغییر یابند و یارانه‌ها نیز حذف شود در یک مرحله تغییر قیمت‌ها اتفاق می‌افتد، اما با توجه به تغییر سیستم فراگیر تورم اگر فرآیند با اراده جمعی به نحو درستی مدیریت شود، می‌توان شاهد تحول بود.

16. محمدرضا باهنر، نایب رئیس مجلس شورای اسلامی: با توجه به اینکه یکی از ابعاد مهم طرح تحول اقتصادی پرداخت مستقیم یارانه‌هاست این امر باید با نگاه دقیق به منافع آن و نیز پشتوانه‌های اجتماعی انجام شود. نباید آثار جانبی اجرای این طرح به لجام گسیختگی، تورم و بازدارندگی در صنعت و تولید منجر شود.

17. رامین پاشایی‌فام، معاون سابق بانک مرکزی: تورم یک شاخص است که 24 شاخص دیگر را در درون خود جای داده است، اگر با اجرای هدفمند کردن یارانه‌ها، یکی از شاخص‌ها افزایش یابد، بعد از یک افق، تورم کاهش خواهد یافت.

18. دکتر پرویز داوودی معاون اول سابق رئیس‌جمهور: محورهای پیش‌بینی شده در طرح تحول اقتصادی تضمین کننده عدالت است. اجرای این طرح ممانعت از فعالیت رانت‌های فساد، جلوگیری از اسراف به ویژه در بخش استفاده از انرژی را به همراه داشته و باید عملیاتی شود. اجرای طرح تحول اقتصادی افزایش کارآیی واحدهای تولیدی و استفاده بهینه از منابع انرژی به منظور جلوگیری از اتلاف و اسراف را به همراه خواهد داشت.

19. دکتر علینقی مشایخی، استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف: یکی از بحث‌های مهم طرح تحول اقتصادی، هدفمند کردن یارانه‌ها است و اگر یارانه‌ها را حذف نکنیم استمرار آن باعث تورم بیشتر می‌شود.

20. عباس رجایی، رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس: مباحث مربوط به تغییر و تحولات اقتصادی که منجر به سالم‌سازی اقتصاد شود، یکی از کارهای واجب در کشور است. من تا آنجا که مطالعه و بررسی کرده‌ام هیچ کس امروز مخالفت تحولات اقتصادی در رابطه با ساختار اقتصاد ایران و هدفمند کردن یارانه‌ها نیست. اگر در گذشته به این مسائل می‌پرداختیم امروز وضع مطلوب‌تری در مسائل اقتصادی داشتیم.

21. ارسلان فتحی‌پور رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی: هدف اصلی در هدفمند کردن یارانه‌ها، رشد تولید و سرعت بخشیدن به روند آن است و از این رو تأثیر آن بر تولید غیرقابل انکار است. اجرای این طرح همچنین منجر به رشد تجارت کشور خواهد شد، چرا که مقوله هدفمندی متکی بر بهینه‌سازی و حداکثر تعامل با دنیای خارج است و بنابراین اجرای این طرح اثر مستقیم و مثبت بر رشد تجارت خارجی خواهد داشت. تورم اولیه ناشی از اجرای این لایحه، یک امر اجتناب‌ناپذیر است، زیرا ماهیت هدفمند کردن یارانه‌ها تورم‌زا است اما قابل کنترل بودن آن چیزی نیست که سخت‌تر از سایر عوامل تورم‌زا باشد لذا باید تمام مجراهای مهار تورم که معطوف به افزایش بازدهی و بهره‌وری است تجهیز شود.